Nie sława zdobi muzyka: mroczna sztuka róż

Początki muzyki gotyckiej w Polsce sięgają lat osiemdziesiątych XX wieku, a jej narodziny są wynikiem rosnącej popularności mrocznego gatunku w Wielkiej Brytanii. Choć ikoną i prekursorem polskiego gotyku jest grupa Closterkeller, to warto pamiętać o innych, równie ważnych dla tego nurtu zespołach. Jednym z nich, jest Artrosis.

Współczesny gotyk brzmi zupełnie inaczej niż ten sprzed trzech, czy czterech dekad. Mimo to, wciąż wiele zespołów tworzy posępną muzykę, która w mniejszym lub większym stopniu nawiązuje do tego nurtu. Gotyk w swoim pierwotnym wydaniu najwięcej czerpał z nowej i zimnej fali. Dziś jednak to głównie rock i metal gotycki, które są znakomitą odpowiedzią na zapotrzebowanie rynku i modę na taką muzykę. Ma to między innymi związek z komercjalizacją tych gatunków, choć w Polsce akurat aż tak bardzo tego nie widać. A to z kolei wynik sytuacji na polskim rynku muzycznym, który woli lansować wykonawców popowych i hiphopowych, które przynoszą największe zyski dla wytwórni i producentów. Talent i artyzm znajdują się na szarym końcu i czasem nie mają żadnego znaczenia. Mimo wszystko, niektórym gotyckim artystom udało się zaistnieć na polskim rynku i podbić serca słuchaczy poszukujących mrocznych doznań muzycznych. Tego właśnie dokonała grupa Artrosis.

Czas początków

Zespół powstał w Zielonej Górze, w marcu 1995 roku, a jego nazwa oznacza „Sztukę róż”. Obecnie grupę tworzą: wokalistka, pianistka i autorka tekstów Magdalena Stupkiewicz (Medeah), Maciej Niedzielski (instrumenty klawiszowe), Grzegorz Piotrowski (gitara), Damian Krawczyk (perkusja). Pierwszym wydawnictwem Artrosis była płyta demo,   pt. „Siódma pieczęć” (1996). Albumy studyjne, jakie nagrał zespół to: „Ukryty wymiar” (1997), „W imię nocy” (1998), „Pośród kwiatów i cieni” (1999), „Hidden dimension” (1999), „In the flowers’ shade” (2000), „In nomine noctis” (2001), „Fetish” (2001), „Melange” (2002), „Con trust” (2006), „Imago” (2011) oraz „Odi et amo” (2015). Tematyka tekstów w utworach Artrosis dotyczy najczęściej tęsknoty i miłości, ale w ich mrocznym wydaniu.  Wydźwięk większości nagrań brzmi bardzo pesymistycznie, co często jest pozorem. Monumentalność muzyki zespołu potęguje dodatkowo ponury nastrój, w jakim utrzymane są poszczególne kompozycje. Silne i wyraziste brzmienie instrumentów doskonale harmonizuje ze zmysłowym śpiewem wokalistki, która w swoich muzycznych obrazach przyjmuje rozmaite role i wcielenia.

Założycielką grupy jest Magdalena Stupkiewicz, później używająca pseudonimu artystycznego Medeah. W pierwszym okresie działalności, szukając swojego brzmienia zespół opierał się na ciężkich riffach gitarowych, jednakże od początku nie była to muzyka typowo rockowa czy metalowa. Przywiązując dużą uwagę do instrumentów klawiszowych, z charakterystyczną elektroniczną perkusją, Artrosis najbardziej identyfikował się z nurtem gotyckim. Pierwszym, większym koncertem był występ na festiwalu Castle Party w 1996 roku, który spotkał się z bardzo dobrym przyjęciem. Od tamtej pory muzyka zespołu zaczęła nabierać mocniejszego i bardziej metalowego charakteru, czego efektem było nagranie debiutanckiego albumu pt. „Ukryty wymiar”, który ukazał się w 1997 roku. Płyta zebrała wiele pochlebnych recenzji, a wśród jej entuzjastów znalazł się Tilo Wolff, lider jednej z najważniejszych gotyckich grup – Lacrimosa. Muzyk jest również właścicielem firmy fonograficznej Hall of Sermon i będąc pod silnym wrażeniem debiutu Artrosis, zdecydował się wydać album poza granicami Polski, jako „Hidden dimension” (1998).

Czas sukcesów

Po niespodziewanym sukcesie „Ukrytego wymiaru” zespół nie przestał nagrywać i już w następnym roku (1998) ukazało się kolejne wydawnictwo – „W imię nocy”. Płyta różniła się od swojej poprzedniczki pod względem stylistyki. Zawarte na niej utwory silnie nawiązywały do rocka progresywnego, co ukazywało, że Artrosis wciąż się rozwija, szukając nowego brzmienia. Trzy lata później (2001) album został wydany w wersji anglojęzycznej, pt. „In nomine noctis”.

Rok 1999 był dla zespołu szczególnie ważny. To właśnie wtedy Artrosis po raz pierwszy wystąpił na Metalmanii oraz podpisał kontrakt z firmą Metal Mind (wcześniej wydawcą grupy był Morbid Noizz). Pierwszym albumem, wydanym przez tę wytwórnię był „Pośród kwiatów i cieni” z 1999 roku. Była to płyta, o której mówi się jako o największym osiągnięciu zespołu, odbiegająca nieco od brzmień metalowych. Również w tym przypadku, w 2000 roku album nagrano w anglojęzycznej wersji „In the flowers’ shade”. W następnych miesiącach Artrosis uaktywnił się koncertowo. W lutym 2000 roku zespół zagrał na trasie razem z Anathemą, po raz kolejny na Metalmanii i Castle Party, a także wystąpił przed Theatre of Tragedy. W tym samym okresie zarejestrowano również koncert na video „Live in Kraków”. Na początku 2001 roku, po półtorarocznej przerwie, Artrosis powrócił z albumem koncertowym „Koncert w Trójce”, nagranym podczas występu w studio im. Agnieszki Osieckiej Programu III Polskiego Radia. Płyta zawierała specjalne oraz akustyczne wersje utworów, a także nagrania, które nigdy wcześniej nie były prezentowane na koncertach. Miesiąc później ukazały się reedycje dwóch pierwszych płyt, które zostały nagrane od początku, tym razem z żywą perkusją.

Czas zmian

Czwartym albumem studyjnym Artrosis był „Fetish”, który na rynku ukazał się w 2001 roku. Płyta przyniosła kolejną zmianę wizerunku. Zespół postanowił zrezygnować z typowego grania gotycko-metalowego, wprowadzając do swojej muzyki efekty elektroniczne. Również w warstwie wokalnej nastąpiły pewne przekształcenia. Na „Fetish” wyraźnie słychać jak Medeah eksperymentuje ze swoim głosem, zmieniając jego barwę i brzmienie. Wydawnictwo zawiera także pierwszy nagrany przez zespół cover „Mur” z repertuaru Pornografii.

Rok 2002 również okazał się dla grupy czasem intensywnej pracy. W październiku ukazało się pierwsze wydawnictwo DVD pt. „Live in Kraków – Among the flowers and shadows”. Poza rejestracją koncertu, płyta zawierała również utwory w wersji audio, teledyski, wywiady oraz dodatki, dotyczące twórczości zespołu. W listopadzie tego samego roku, na rynku pojawił się kolejny studyjny album Artrosis pt. „Melange”, który stanowi kontynuację koncepcji zawartej na „Fetish”. Płyta wypełniona jest ciężkimi tekstami i trudnymi w odbiorze utworami, w których Medeah ukazuje swoje agresywne oblicze. W tym samym miesiącu Artrosis odbył trasę „Dark Stars Festival 2002”, promującą najnowszy album. Podczas niej zagrał osiem koncertów z Moonlight, Fading Colours, Delight i Desdemoną. 

Czas powrotów

Po półrocznej przerwie, w 2003 roku grupa wystąpiła na Castle Party, których muzycznie wspierało trzech członków Sacriversum, nadając utworom Artrosis zupełnie nowe brzmienie. Ten sam rok to także udział w meksykańskim festiwalu Obscuro Festival, jaki się odbył w Mexico City. Po tych wydarzeniach nadszedł okres kryzysu. Zespół rzadko koncertował oraz odszedł dotychczasowy klawiszowiec – Maciej Niedzielski. Jego miejsce zajął Łukasz Migdalski.

W kwietniu 2005 roku miały miejsce pierwsze po przerwie koncerty – w Krakowie i Zabrzu, gdzie Artrosis zagrał u boku Closterkeller. Występy zostały bardzo pozytywnie przyjęte, co sprawiło, że oba zespoły ruszyły na wspólną trasę w ramach Abracadabra Gothic Tour. W czasie koncertów Artrosis prezentował utwory z płyty, której premiera miała się odbyć w 2006 roku oraz powstał „Clostosis” – nazwany przez fanów duet Closterkeller i Artrosis. Jeszcze przed odbyciem trasy zespół nagrał demo, na którym znalazły się cztery utwory. Płytą zainteresowała się wytwórnia Mystic Productions, co zaowocowało podpisaniem kontraktu, na wiosnę 2006 roku. Nakładem tej firmy w październiku ukazało się zapowiadane wcześniej wydawnictwo pt. „Con trust”. Materiał na płycie znów był zróżnicowany brzmieniowo od poprzednich i po raz kolejny zebrał pozytywne recenzje i opinie. Jesienią zespół odbył trasę promującą najnowszy album – Con Trust Tour. 

Czas kryzysu

Pod koniec 2010 roku, z powodu różnic artystycznych, zespół opuścili gitarzysta Krystian Kozerawski, klawiszowiec Łukasz Migdalski, basista Remigiusz Mielczarek oraz perkusista Paweł Świca. Muzycy jeszcze w tym samym roku założyli zespół Electric Chair. Magdalena Stupkiewicz zaprzeczyła, jakoby doszło do tego z ich inicjatywy, twierdząc, że była to jedynie forma autopromocji, a muzycy już wcześniej wiedzieli, że dalsza współpraca nie jest możliwa. W 2011 roku do Artrosis powrócili klawiszowiec Maciej Niedzielski oraz gitarzysta Rafał Grunt, a basistą został Piotr Milczarek. Zespół zasilił również drugi gitarzysta – Artur Tabor.

Pomimo początkowych planów, Grunt nie wziął ostatecznie udziału w nagraniach siódmego albumu. Z zespołu odszedł również Milczarek. Album Artrosis zatytułowany „Imago" ukazał się 7 listopada 2011 roku. Po jego nagraniu z grupy odszedł także Tabor, a jego miejsce zajął Grzegorz Piotrowski. Skład uzupełnił też perkusista Janusz Jastrzębowski, były członek zespołu Closterkeller. Choć w 2015 roku grupa wydała kolejną płytę „Odi et amo” – jej sława zaczęła przemijać i wkrótce potem muzycy zawiesili działalność artystyczną. W ciągu ostatnich kilku lat Artrosis zagrał pojedyncze koncerty, między innymi na festiwalu Castle Party, ale wciąż milczy na temat kolejnego powrotu na scenę.

Autorka: Iwona Stadnicka