Dęte

Instrumenty dęte - rodzaje

Trudno jest dokładnie określić moment, w którym pojawiła się na świecie muzyka. Wiadomo jednak, że towarzyszyła ona ludziom od dawna. Można przypuszczać, że ludziom jaskiniowym towarzyszyły śpiewy prostych melodii. Nasi przodkowie potrafili wystukiwać rytm za pomocą specjalnie przygotowanych do tego celu kości.
Rozwój muzyki nastąpił w starożytności. Powstały wówczas instrumenty strunowe (np. harfa, lira) oraz instrumenty dęte drewniane (np. fletnie). Trzeba jednak wyraźnie zaznaczyć, że każdy lud czy plemię miał swoje własne instrumenty, które różniły się pewnymi detalami od innych. Średniowiecze przyniosło zastój w tym zakresie - skupiono się wówczas przede wszystkim na obszarze religijnym. Powstawały wówczas pieśni sakralne, a najważniejszym instrumentem były ludzkie struny głosowe. W kościołach dominowały chóry. Odrodzenie było etapem, w którym zaczęły powstawać nowe instrumenty, a także udoskonalano te już istniejące.

Instrumenty dęte - pochodzenie

Archeolodzy trafili niedawno na najstarszy odkryty dotąd instrument świata. O dziwo nie chodzi tutaj o żaden bęben, czy róg, które były jednymi z pierwszych instrumentów, jakimi posługiwał się człowiek. Odkrycie dotyczy fletu, którego wiek szacuje się na 35 000 lat. To wyjątkowe znalezisko miało miejsce w Ach Halley na terenie południowych Niemiec. Flet został wykonany z kości dużego sępa. Jego dźwięk przypomina ten, który wydają współczesne instrumenty, choć nie jest tak czysty. Flet ma długość 22 centymetrów i 2,5 centymetra średnicy, posiada wycięty ustnik (w kształcie litery V) oraz pięć otworów, co oznacza, że należy do rodziny instrumentów dętych.
Barwa dźwięków instrumentów dętych zależy od ich konstrukcji, materiału, z którego zostały wykonane, sposobu dęcia oraz rodzaju wibratora. Wybór dźwięku odbywa się poprzez przełączanie odcinków rur za pomocą wentyli (jak ma to miejsce np. w trąbce), zamykanie lub otwieranie otworów położonych wzdłuż rury (jak we flecie) lub poprzez regulację długości rury suwakiem (jak w puzonie).
Podział instrumentów dętych na drewniane i blaszane nie odnosi się do materiałów, z których zostały wykonane. Dla przykładu - saksofon jest wykonany niemal w całości z metalu, a zalicza się do instrumentów drewnianych. W podziale tym chodzi o element wzbudzający wibrację. Wśród modeli blaszanych elementem tym jest ustnik wykonany z metalu, z kolei wśród drewnianych - drewniany stroik. Do ogólnego podziału zalicza się również instrumenty dęte klawiszowe.

Instrumenty dęte blaszane

W większości wykonane są z metalu, posiadają również metalowy ustnik o kielichowatym kształcie. Rolę wibratora pełnią tutaj usta grającego, który przyciska je do ustnika. Do tej grupy należą: kornet, trąbka sygnałowa, bombardon, helikon, skrzydłówka, suzafon, sakshorn. Jednak zdecydowanie najpopularniejsze z nich to: trąbka, puzon, tuba, róg (nazywany także waltornią).

Trąbka

Trąbka składa się z wąskiej rury o okrągłym przekroju. Na jednym końcu znajduje się szeroki ustnik, a na drugim wydłużona czara głosowa. W środku pętli znajdują się trzy rurki, które można dołączać do obwodu poprzez naciskanie wentyli. Stosując ten zabieg (wraz z odpowiednim sposobem zadęcia) muzyk może uzyskać pełną skalę chromatyczną. Za prototyp trąbki można uznać długą bambusową rurę, którą z biegiem czasu zastąpiono metalem. W starożytności taki instrument pełnił przede wszystkim rolę sygnałową. Obecnie jest instrumentem melodycznym w zespołach symfonicznych, tanecznych, jazzowych i kameralnych.

Puzon

Puzon jest wykonany z dwóch równolegle ustawionych mosiężnych rur. Rury te są połączone suwakiem - rurką w kształcie litery U, którą można płynnie przesuwać, wydłużając tym samym przewód. Dzięki temu grający może wydobywać różne dźwięki na zasadzie glissanda. Puzon wyposażony jest w ustnik w kształcie lejka. Wydłużona czara głosowa jest szersza u ujścia i zagięta ku dołowi. Instrument ten posiada dość dużą skalę. Zmiana barwy brzmienia instrumentu jest możliwa poprzez włożenie czary do lejkowatego tłumika. Charakterystyczny suwak wprowadzono w puzonach dopiero w XV wieku, a w XIX wieku puzony weszły do instrumentarium orkiestry symfonicznej.

Instrumenty dęte drewniane

Instrumenty dęte drewniane wykonywane są z różnych materiałów - metalu, drewna, czy tworzywa sztucznego. W przypadku tych instrumentów wibratorem najczęściej jest drewniany stroik. Zdecydowanie najpopularniejsze z nich to: flet, klarnet i saksofon.

Flet

Instrument ten to cylindryczna rura (z drewna lub metalu). Z jednej jej strony (po boku) znajduje się otwór do zadęcia. W części środkowej i na końcu umieszczone jest kilkanaście otworów, które służą do zmiany brzmienia dźwięków. W XIX wieku to właśni flet był jednym z najpopularniejszych instrumentów w Europie. Obecnie zaliczany jest do instrumentów orkiestry symfonicznej. W naszej ofercie flet poprzeczny i inne.

Saksofon

Instrument ten został wynaleziony w XIX wieku przez Adolpha Saxa. Saksofon ma kształt fajki, system bocznych klap i pojedynczy stroik. Posiada szeroką skalę, dlatego można wydobywać z niego dźwięki od łagodnych do głębokich.

Klarnet

Klarnet ma kształt cylindrycznej rury, która na jednym końcu jest płaska, a na drugim stożkowo zakończona. Boczne otwory posiadają system klap. Od XVII wieku klarnet ma obecną formę; jest szczególnie popularny w muzyce jazzowej.