Czym się różni flet prosty od fletu poprzecznego?

Flet to jeden z najpopularniejszych instrumentów dętych drewnianych. Ma duże zastosowanie w orkiestrze, ale jego popularność stale rośnie, dzięki czemu coraz częściej można usłyszeć jego dźwięk w nietypowych aranżacjach. Osoby, które chcą rozpocząć przygodę z tym instrumentem, z pewnością chętnie się dowiedzą, czym się różni flet prosty od fletu poprzecznego. Wyjaśniamy różnice!

Budowa fletu prostego, jak i poprzecznego jest nieskomplikowana. Instrument składa się z cienkiej i pustej w środku rurki. Niektóre odmiany (np. okaryna) występują w innych kształtach. Jednak w klasycznej wersji jest to nic innego, jak rurka z dziurkami. Popularnymi braćmi fletu, z tej samej grupy instrumentów muzycznych są: obój, fagot, klarnet i rożek angielski. Niektóre z nich często są ze sobą mylone, bo wyglądają podobnie. Jednak największa różnica jest w ich dźwięku – najwyższe rejestry i najszerszą skalę posiada właśnie flet, którego rozpiętość obejmuje dźwięki od C lub H małego i sięga nawet do D4. Wszystko zależy od jego budowy. 

Flet prosty i flet poprzeczny – dwa odmienne instrumenty dęte drewniane

Najpopularniejszą wersją tego instrumentu jest flet prosty, którego pierwowzorem były drewniane fujarki ludowe. Już w dawnych czasach wydobywano dźwięki za pomocą dmuchania. Technika gry praktycznie nie uległa zmianie, a wszystko sprowadza się do wydmuchiwania powietrza przez ustnik oraz odpowiednie otwieranie i zamykanie palcami otworów wywierconych w rurce. To pozwala na moderowanie jakości i wysokości dźwięku. Dzięki temu grający ma możliwość uzyskania rozmaitych efektów. Najczęściej stosowanymi technikami gry są: legato, staccato, tremolo oraz frullato. Istnieje również cała masa ozdobników, które urozmaicają brzmienie. Dzięki temu nawet najprostsze wersje mają ogromny potencjał, a flet może okazać się bardzo atrakcyjnym instrumentem o wielu możliwościach.

Flet poprzeczny to kolejna odmiana w klasyfikacji tych instrumentów dętych. Jest on  wykonany z metalu lub drewna oraz posiadający przy jednym z końców otwór wargowy, który służy do zadęcia. Ten rodzaj fletu wyposażony jest także w klapy, za pomocą których można regulować wysokość dźwięków. Choć instrument jest znany od setek lat, jego ostateczna wersja ukształtowała się w XIX wieku i weszła w skład orkiestry symfonicznej. Najmniejszą wersją fletu poprzecznego jest piccolo, który może osiągnąć nawet bardzo wysokie dźwięki. Współcześnie bardzo rzadko spotyka się tę grupę instrumentów, które byłyby wykonany z drewna. Najczęściej są one metalowe, zazwyczaj ze srebra, choć istnieją także flety zbudowane z platyny lub złota. Rodzaj materiału ma wpływ na barwę dźwięku – wielu muzyków uważa, że te zbudowane z bardziej szlachetnych surowców pozwalają uzyskać piękniejsze brzmienie. 

Mechanizmy wydobywania dźwięków: charakterystyka otworów i techniki gry

Nauka gry na flecie, podobnie jak jego budowa, nie jest trudna. Wszystko opiera się na odpowiednim ułożeniu palców na otworach i modyfikacji dźwięku za pomocą ustnika. Jeśli chodzi o flet prosty, to wyróżnia się dwa rodzaje chwytni: renesansową (niemiecką) i barokową (angielską), które różnią się pod względem sposobu ustawiania palców na otworach instrumentu. Pierwszy system uważany jest za łatwiejszy do nauczenia, ale nie zapewnia dużej różnorodności dźwięków. W tych fletach otwory są tej samej wielkości. Chwytnia barokowa natomiast pozwala na bardziej zaawansowaną technikę gry. Instrumenty w tym układzie posiadają otwory różnej wielkości. Co ważne, odległości pomiędzy nimi nie są przypadkowe i ułatwiają wydobywanie różnych dźwięków. Ta technika najczęściej stosowana jest we fletach prostych szkolnych i zapewnia dużą elastyczność gry. Choć to wariant niemiecki uznawany jest za prostszy do opanowania, to tak naprawdę ciężko jednoznacznie określić, czy to właśnie ten system najlepiej polecić osobom początkującym. Szczególne trudności może sprawiać wydobywanie dźwięku Fis. Z tych właśnie powodów, system barokowy jest częściej wskazywany przez nauczycieli muzycznych jako najbardziej odpowiedni do nauki gry na flecie.

Popularność i występowanie: flet prosty i flet poprzeczny w różnych gatunkach muzycznych

Flety były znane jeszcze w czasach prehistorycznych, a jego pramatką jest fujarka.Wówczas była wykonywana z kła mamuta, a najstarszy odnaleziony egzemplarz miał długość 18,7 cm i posiadał 3 otwory. Wersja poprzeczna tego instrumentu była bardzo popularna w średniowieczu, gdy utożsamiano go z atrybutem aniołów i przypisywano niebiańskie brzmienie. Dowody tego podejścia można znaleźć w ikonografii kościelnej. Zarówno flety proste, jak i flety poprzeczne główne zastosowanie mają w wykonywaniu muzyki dawnej i poważnej. Jednak coraz częściej sięgają po niego nawet przedstawiciele hard rocka i metalu. Połączenie jego subtelnego brzmienia z agresywnymi gitarami daje bardzo ciekawą mieszankę. Oryginalną twórczość z fletem w roli głównej prezentuje kanadyjski zespół Blood Ceremony, którego styl określany jest jako „flute metal” lub „zabarwiony fletem rock wiedźmowy”.