Rock and roll wczoraj i dziś

Chyba nie będzie w tym żadnej przesady, jeśli stwierdzimy, że rock and roll to najpopularniejszy gatunek muzyczny. Jego korzenie sięgają lat pięćdziesiątych i od tamtego czasu nurt ten przeszedł wiele przeobrażeń i etapów rozwoju. Na przestrzeni kilkudziesięciu lat powstało wiele podgatunków i transformacji stylistycznych, dzięki którym rock to jeden z najważniejszych i najbardziej wpływowych gatunków, stanowiący fundament współczesnej kultury muzycznej.

Ewolucja rock and rolla jest pełna upadków i wzlotów, a także prawdziwą podróżą przez dekady dynamicznych zmian i niesamowitych inspiracji. A wszystko zaczęło się od bluesa i country, które dały muzyce rockowej podwaliny do wyodrębnienia nowej formy sztuki. Takiej, która czerpie z najlepszych wzorców, sięgając do znacznie dalszych czasów niż połowa XX wieku. Choć historia pokazuje, że rock miewał się różnie, to jednak wciąż cieszy się popularnością, przyciągając kolejne pokolenia słuchaczy i artystów. Nie ulega wątpliwości również fakt, że jego wkład w rozwój popkultury jest nieoceniony. Jak muzyka rockowa zmieniała się w ciągu mijających dziesięcioleci? Która epoka była dla niej najbardziej płodna i przełomowa?

Początki rock and rolla

Na początku był jazz i blues. Potem pojawiło się country. W wyniku połączenia tych trzech gatunków muzycznych powstał rock and roll, który prawdziwym przebojem wdarł się na salony w latach pięćdziesiątych. Hybryda tych stylów była czymś naprawdę wyjątkowym i nowatorskim, jak na ówczesne czasy. Rock wyróżnia się intensywnym rytmem,a jednocześnie ostrym dźwiękiem gitar i chwytliwymi tekstami. Choć za króla tego nurtu uznaje się Elvisa Presleya, to jednak pionierem rock and rolla był Chuck Berry, który wylansował utwór „Johnny B. Goode”. To właśnie ten niezwykle taneczny hit wyznaczył standardy brzmienia dla kolejnych pokoleń, które do dziś naśladują tamten styl. Elvis natomiast przeniósł gatunek na inny poziom – przez swoją charyzmę i energię sceniczną pokazał światu, że rock and roll to muzyka dla każdego, zwłaszcza dla młodych ludzi, którzy byli żądni nowych wrażeń muzycznych. Blues był dla nich zbyt poważny, a country nudne. W tamtym czasie (lata pięćdziesiąte) rock dynamicznie się rozwijał, dzięki radiu i telewizji, dzięki którym muzyka mogła dotrzeć do ludzi na całym świecie. Tak rozpoczął się fenomen kultury młodzieżowej, a rock and roll stał się symbolem wolności i buntu.

Złota era rocka

Najbardziej intensywna ewolucja rock and rolla miała miejsce w latach sześćdziesiątych. To czas, kiedy powstały takie legendy muzyki jak The Rolling Stones, The Beatles czy The Beach Boys. Te zespoły wyniosły gatunek na nowy poziom popularności, udowadniając, że eksperymenty z brzmieniem, instrumentarium czy strukturą utworów, są prawdziwym kluczem do sukcesu. Bardzo zmieniła się również tematyka tekstów, która zaczęła poruszać ważne społecznie sprawy, często trudne w odbiorze. W tym okresie, zwłaszcza u Beatlesów, zaczęły pojawiać się bardziej złożone kompozycje, czego doskonałym przykładem jest album „Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band”, na którym wykorzystano niekonwencjonalne instrumenty oraz zastosowano nowatorskie metody produkcji. Kolejny przełom nastąpił w drugiej połowie lat sześćdziesiątych, gdy narodził się rock psychodeliczny. Jego najważniejszymi przedstawicielami byli The Doors i Jimi Hendrix, którzy chętnie sięgali do nietypowych form muzycznych, używając efektów gitarowych i wprowadzając bardziej introspektywne i psychodeliczne teksty. Kulminacja rocka psychodelicznego miała miejsce podczas festiwalu Woodstock w 1969 roku, gdy ruch hippisowski przeżywał swój rozkwit. Wydarzenie zgromadziło wówczas największe gwiazdy sceny rockowej i tysiące wielbicieli muzyki, którzy przyjechali z całego świata nie tylko, aby posłuchać ulubionych artystów, lecz również, aby przeżyć coś wyjątkowego.

Czas buntu i ciężkich brzmień 

Kolejną zmianę stylu przyniosły lata siedemdziesiąte. Wówczas muzycy zwrócili się w stronę cięższych brzmień. Efektem tych eksperymentów było powstanie hard rocka i heavy metalu. To czas, gdy świat pierwszy raz usłyszał Deep Purple, Black Sabbath i Led Zeppelin. Te zespoły jako pierwsze wprowadziły do muzyki szybsze tempo, mocne gitarowe riffy i agresywny wokal. Grupy te stały się prawdziwymi ikonami rocka, które znają wszystkie pokolenia i którymi wciąż inspirują się zarówno istniejące od lat zespoły, jak również nowo powstające kapele. Lata siedemdziesiąte to również czas, w którym powstał rock progresywny. Nurt ten uznawany był za bardziej ambitny i wyszukany, ponieważ wprowadzał elementy muzyki folkowej, jazzowej i klasycznej. Za najwybitniejszych twórców tego stylu do dziś uznaje się Pink Floyd, Yes i Genesis, którzy słyną z bardzo długich i skomplikowanych kompozycji, a także pełnych mistycyzmu, rozbudowanych historii. W tamtym okresie narodził się także punk rock, który miał być odpowiedzią na komercjalizujące się brzmienie rock i zbyt wyrafinowane formy muzyki progresywnej, która zyskiwała na coraz większej popularności. The Clash, Ramones czy Sex Pistols to legendy tego gatunku, których twórczość wyróżniała prostota, energia i czasem wręcz prymitywność tekstów i bezpośredniość przekazu. Miało być buntowniczo i anarchistycznie – tak, aby młodzi słuchacze nie czuli się wykluczeni ze społeczeństwa.

Alternatywna strona rocka

Lata osiemdziesiąte przyniosły dalszą różnorodność stylistyczną w rock and rollu. Glam metal, reprezentowany przez zespoły takie jak Mötley Crüe, Guns N’Roses i Bon Jovi, zdobył ogromną sławę i uznanie wśród krytyków. Gatunek charakteryzował się efektownymi występami scenicznymi, dynamicznymi riffami i lirycznymi balladami, co sprawiało, że był idealny dla ówczesnych stacji telewizyjnych, takich jak MTV, które zaczęły promować teledyski rockowe. W tym czasie na scenie muzycznej zaczął także dominować rock alternatywny, inspirowany punkiem i eksperymentalnym podejściem. Styl ten rozwijał się w niezależnych wytwórniach i klubach, gdzie zespoły takie jak R.E.M. i The Cure przyciągały publiczność swoją oryginalnością i odwagą do łamania konwencji. To był również okres, w którym narodził się thrash metal – na czele z takimi zespołami jak Metallica i Slayer, które tworzyły niezwykle szybkie i agresywne utwory, pełne technicznych popisów i ciężkich riffów.

Muzyka dla młodzieży

Choć, jak wiadomo rock and roll łączy pokolenia, to jednak niektóre grupy wiekowe odnajdują się w jednym stylu, a inne w drugim. Do tej pory brakowało brzmienia, które najbardziej trafiało by do nastolatków. I wtedy pojawił się grunge, co nastąpiło w latach dziewięćdziesiątych. Ten gatunek szybko stał się symbolem nie tylko młodzieżowej kultury, lecz również alternatywnego sposobu życia. To był czas, gdy na scenach królowały takie formacje jak Nirvana, Soundgarden i Pearl Jam. Zespoły te wprowadziły melancholijne i introspektywne teksty, z jednoczesnym mocnym i surowym brzmieniem gitar. Równolegle, brytyjską reakcją na grunge’ową rewolucję był britpop. Prekursorami gatunku są Oasis i Blur, którzy w swojej twórczości nawiązują do rodzimej tradycji rockowej, ale z dodatkiem popowego twistu. Pojawienie się tego nurtu również miało przełomowy charakter, zdobywając szczyty ówczesnych list przebojów. Ale to nie koniec zmian, które nastąpiły w tamtym okresie. Połowa dekady to także narodziny nu-metalu, który czerpie zarówno z rocka i jego cięższych odmian, jak również z hip hopu. Zespoły takie jak Korn, Limp Bizkit i Linkin Park chętnie eksperymentowały z intensywnymi rytmami, rapowanymi tekstami i mocnymi riffami, co przyciągnęło szeroką publiczność i odświeżyło brzmienie muzyki rockowej.

Nowe oblicze rockowej muzyki

XXI wiek i czasy współczesne to kontynuacja ewolucji, która przez ostatnie dekady pokazała, że rock and roll nie umarł i raczej nigdy nie umrze. Jego kolejne wcielenia będą odkrywały nowe dźwięki, brzmienie i transformacje. Choć trudno o jakieś zaskoczenia, bo w muzyce wręcz nie da się już stworzyć czegoś zupełnie nowego, to mimo wszystko artyści wciąż stają przed wieloma wyzwaniami, które przynoszą słuchaczom doznania muzyczne na najwyższym poziomie. Początek obecnego tysiąclecia należał do indie rocka, a ściślej mówiąc do The White Stripes i Arctic Monkeys. Muzycy postawili na surowość i minimalizm, co wbrew pozorom nadało rock and rollowi dużo świeżości i energii, której we wcześniejszych latach jakby trochę zabrakło. Rock znów stał się muzyką taneczną i przebojową, a jednocześnie nie pozbawioną klasy. Wsłuchując się w teksty i pojedyncze nuty wyraźnie było słychać wirtuozerski talent i zmysł twórczy. To wpłynęło na dalszy rozwój gatunku, dzięki czemu współczesna scena rockowa jest niezwykle różnorodna. Artyści nie boją się eksperymentować z elektroniką, hip hopem czy ambientem. W ten sposób powstają oryginalne mieszanki gatunków i stylów, a połączenie rocka z innymi formami (np. z popem, czy muzyką etniczną) zyskuje coraz większe uznanie i szacunek.

Autorka: Iwona Stadnicka